BT Danışmanı Mesleki Sorumluluk 2026: 299 EUR'dan

Bilgilendirme: Bu sayfa ortak linkler içerir. Bu linkler üzerinden poliçe açtırırsanız, size ek bir maliyet getirmeden komisyon alırız.
Danışmanlık hakkında bilgilendirme
Özet
- BT danışmanı ve yazılım geliştirici için primler yılda yaklaşık 299 EUR'dan başlıyor (finanzchecks.de, Mart 2026)
- Programlama hataları, yanlış mimari tavsiye, veri kaybı ve yapılandırma açıkları kapsanıyor; siber saldırılar ayrı bir poliçeye giriyor
- Yasal zorunluluk yok, ancak kurumsal müşterilerin önemli bölümü sözleşme öncesi belge talep ediyor
- Müşteri sistemine erişimi olan BT freelancerı için 1 - 3 milyon EUR teminat ve siber sigorta ile kombinasyon öneriliyor (exali.de)
- Prim tamamen işletme gideri olarak vergiden düşülebilir, en az beş yıllık Nachhaftung süresi mantıklı
Bir CRM kurulumunda silinen müşteri verisi, faturalama mantığında gözden kaçan bir kontrol veya yanlış kapasite önerisi yeterli. Müşteri zararı altı haneye ulaşır ve fatura sizin önünüze gelir. Almanya'da BT danışmanı, yazılım geliştirici veya sistem yöneticisi olarak çalışıyorsanız bu risk teorik değil; finanzchecks.de ve exali.de gibi platformların 2026 verilerinde gerçek hasar örnekleri 4.000 EUR'dan başlayıp 150.000 EUR'a kadar uzanıyor. Mesleki sorumluluk sigortası tam bu yükü sigortacıya devreder. BT meslek grupları için primler yılda yaklaşık 299 EUR'dan başlıyor (finanzchecks.de, Mart 2026); sistem erişimli BT danışmanlığında 500 EUR'dan, kıdemli bir DevOps profilinde 450 EUR'dan itibaren ödeme yaparsınız.
BT danışmanı neden mesleki sorumluluk sigortasına ihtiyaç duyar?
BT projeleri zincirleme bağımlı yapıdadır. Bir konfigürasyon hatası yıllar sonra kendini gösterebilir, bir veri migrasyonu başarısız olur ve müşteri haftalarca gelir kaybeder. Maddi hasarın aksine BT dünyasında neredeyse her vaka saf mali kayıp (reiner Vermögensschaden) demektir; yani üçüncü kişide kişisel veya maddi zarar olmadan, doğrudan finansal sonuca varan zarar. BSI Lagebericht 2024, KMU tedarikçilerine yönelik saldırı yoğunluğunun arttığını ve yazılım tedarik zincirinin başlıca giriş kapısı hâline geldiğini belgeliyor.
- Yazılım hatası, üretim verisini siler veya iş süreçlerini bloke eder
- Yanlış mimari önerisi, müşteriyi pahalı yeniden çalışmaya iter
- Hatalı yapılandırma, bir güvenlik açığı doğurur ve regülasyon cezasına yol açar
- Proje gecikmesi, sözleşmedeki ceza maddelerini tetikler
- Hatalı veri migrasyonu, müşterinin altı haneli tazminat talebine dönüşür
Sigorta olmadan bu tutarın tamamı özel servetinizden çıkar. Tek bir hatalı sürüm ev, birikim ve emeklilik fonunuzu riske atabilir. Genel olarak haksız fiil sorumluluğu §823 BGB'de düzenlenmiştir; bu nedenle iddianın haklı çıkıp çıkmaması bile bazen ikincildir, mahkemede savunmanın maliyeti tek başına binlerce avroyu bulur. Ayrıca freelance çalışıyorsanız freelancer mesleki sorumluluk genel rehberi farklı meslek grupları için kıyaslama sağlar.
Belgelenmiş hasar örnekleri
Bir hatanın pratikte ne kadar maliyetli olabileceğini bu vakalar gösteriyor.
| Hasar Durumu | Tutar | Kaynak |
|---|---|---|
| BT yöneticisi tüm bilgisayarlara yazılım kurmadı, müşteri satış kaybı yaşadı | 150.000 EUR | Finanzchef24 |
| CRM geliştirmede veri kaybı, müşteri manuel veri girişi yapmak zorunda kaldı | 98.000 EUR | Finanzchef24 |
| Muhasebe modülünde hata: faturalar iki kez oluşturuldu | 80.000 EUR | Finanzchef24 |
| Yanlış sistem danışmanlığı: kapasite çok küçük önerildi, yeniden inşa maliyeti | Altı haneli | exali.de |
| E-posta ekiyle müşterilere virüs gönderildi, veri kaybı ve sözleşme iptali | 4.000 EUR'dan | sevdesk.de |
Kaynaklar: Finanzchef24, exali.de, sevdesk.de — Mayıs 2026 itibarıyla erişildi. Hasar tutarları piyasada belgelenmiş örneklerdir, garantili teminat değildir.
Pratikten bir CRM örneği
Freelance bir geliştirici, orta ölçekli bir şirket için CRM sistemi programlıyor. Veri migrasyonunda atlanan bir doğrulama yüzünden müşteri verileri kayboluyor. Şirket, kağıt belgelerden kaydı manuel kurtarıyor ve 98.000 EUR tazminat talep ediyor (Finanzchef24). Mesleki sorumluluk sigortası tutarı karşılıyor ve geliştiriciye sigortacının avukatı eşlik ediyor.
BT faaliyetine göre primler ve teminat
Prim her şeyden önce faaliyetinize ve onun risk profiline bağlı. Müşteri sistemlerine yazma erişimi olan bir BT danışmanı, yalnız front-end kodu teslim eden bir geliştiriciden belirgin daha fazla öder. Aşağıdaki tablo finanzchecks.de ve exali.de'nin Mart 2026 piyasa verilerine dayanıyor.
| BT Faaliyeti | Teminat | Prim (yıllık) | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Web Geliştirici (Front-End) | 100.000 EUR | 200 EUR'dan | finanzchecks.de |
| Yazılım Geliştirici (Back-End) | 250.000 EUR | 299 EUR'dan | finanzchecks.de |
| BT Danışmanı / IT-Berater (sistem erişimi yok) | 500.000 EUR | 350 EUR'dan | finanzchecks.de |
| Sistem Yöneticisi | 500.000 EUR | 400 EUR'dan | finanzchecks.de |
| Sistem Erişimli BT Danışmanı | 1 milyon EUR | 500 EUR'dan | finanzchecks.de |
| DevOps Mühendisi | 500.000 EUR | 450 EUR'dan | finanzchecks.de |
| Veri Bilimci / BI Danışmanı | 250.000 EUR | 300 EUR'dan | finanzchecks.de |
| BT Freelancer Ortalaması | 2,5 milyon EUR'a kadar | 737,80 EUR/yıl | exali.de |
Stand: Mart 2026. Fiyatlar gelire, muafiyete, sözleşme süresine ve hasarsız geçmişe göre değişen yön verici değerlerdir.
Karşılaştırma için: exali.de'ye göre BT freelancerlarında piyasa ortalaması yılda 1.719 EUR. Yeni kurucu bir BT freelancerı, Finanzchef24 verilerine göre ilk iki yılda %50'ye varan indirimler alabiliyor.
Primi etkileyen yedi faktör
BT mesleki sorumluluğu için ne ödeyeceğinizi şu yedi unsur belirliyor:
- Faaliyet ve risk profili: Sistem erişimi olan iş, erişimsiz pure danışmanlıktan daha yüksek risk demek.
- Yıllık ciro: Ciro arttıkça olası hasarın da büyümesi beklenir ve prim yükselir.
- Teminat tutarı: 250.000 EUR ile 3 milyon EUR arasındaki fark doğrusal değil; fazla teminatın marjinal maliyeti azalır.
- Muafiyet: exali.de'nin BT poliçelerinde standart muafiyet 250 EUR. Yüksek muafiyet primi düşürür ama hasar gününde nakit yükünüzü artırır.
- Sözleşme süresi: Üç yıllık sözleşme genelde bir yıllığa göre yaklaşık %10 daha ucuz.
- Kurucu indirimi: Finanzchef24 ve diğer sigortacılarda yeni kuruculara %50'ye varan indirim.
- Hasarsız geçmiş: Birkaç yıl talepsiz geçirmek, sözleşme yenilemesinde primi düşürür.
BT mesleki sorumluluk hangi hasarları kapsar?
Sigorta iki paralel iş yapar. Meşru tazminat taleplerini öder ve haksız iddialara karşı sigortacının avukatıyla savunma sağlar. Bu pasif hukuki koruma işlevi, davanın sonunda haksız çıkması durumunda bile değerli; çünkü avukat ve mahkeme masrafları kolayca dört haneli rakamlara ulaşıyor.
Tipik olarak kapsanan zarar türleri
- Programlama hataları (buglar): Yazılım taahhüt edildiği gibi çalışmıyor; hatalı hesap, veri kaybı veya yanlış raporlama doğuruyor.
- Yapılandırma hataları: Yanlış kurulmuş sunucu, güvenlik duvarı veya bulut hizmeti.
- Danışmanlık hataları: Ek maliyete yol açan yanlış teknik öneri (kapasite, mimari, lisans seçimi).
- Veri kaybı: Kusurlu migrasyon veya yedekleme açığı nedeniyle müşteri verisinin silinmesi.
- Proje gecikmesi: Sizin kusurunuza bağlı gecikme sözleşme cezasını tetiklerse.
- Telif hakkı ihlali: Korunan kodun veya algoritmanın kasıtsız kullanımı.
Genellikle kapsam dışı olanlar
- Kasten verilen hasar
- Hizmet tanımının dışına çıkan garanti taahhütleri
- Bilinen ama düzeltilmemiş hatadan doğan zarar
- Sözleşme cezaları (tarife bazında kısmen sigortalanabilir)
- Sistemlerinize gelen hacker saldırısının kendi maliyetleri (bunun için BT hizmet sağlayıcı için siber sigorta sorumludur)
Vermögensschadenhaftpflicht ile mesleki sorumluluk arasındaki fark nedir?
Sigortacı sitelerinde sıkça karşılaşacağınız Vermögensschadenhaftpflicht terimi pratikte mesleki sorumluluk ile eş anlamlıdır. Teknik karşılığı: müşteride kişisel veya maddi hasara yol açmadan oluşan, doğrudan finansal kayıp türündeki zararın teminatı. BT mesleğindeki vakaların büyük bölümü tam olarak bu tipte.
Düzenlenmiş mesleklerde kanun açıkça Vermögensschadenhaftpflicht kelimesini kullanır (BRAO md. 51, StBerG md. 67, WPO md. 54). BT danışmanı ve yazılım geliştirici için yasal zorunluluk olmadığından sigortacılar aynı içeriği BT-Berufshaftpflicht veya IT-Haftpflicht adıyla pazara sunuyor. Kapsam aynı, sadece isim farklı.
BT mesleki sorumluluk ile siber sigorta arasında nasıl seçim yaparsınız?
İki poliçe farklı riskleri kapsar ve genellikle birbirini tamamlar. Mesleki sorumluluk müşteriye verdiğiniz hizmette yaptığınız hatayı sigortalar; BT hizmet sağlayıcı siber sigortası ise sizin sisteminize gelen saldırının veya veri ihlalinin maliyetlerini üstlenir.
| Merkmal | Risk | BT Mesleki Sorumluluk | Siber Sigorta |
|---|---|---|---|
| Müşteriye verilen programlama hatası | |||
| Müşteriye verilen yanlış danışmanlık | |||
| Kusurunuza bağlı veri kaybı | Kısmen | ||
| Sisteminize gelen hacker saldırısı | |||
| Kendi iş kesintiniz | |||
| Sisteminiz üzerinden müşteriye saldırı | Kısmen | ||
| Olay sonrası BT forensik | |||
| DSGVO raporlama yükümlülükleri |
Müşteri sistemine erişimi olan BT danışmanı pratikte iki poliçeye de ihtiyaç duyar. Hiscox ve Markel gibi bazı sigortacılar iki risk alanını tek pakette birleştiren tarifeler de sunuyor. Üst kavramsal ayrım için D&O ile mesleki sorumluluk karşılaştırması rehberi yardımcı.
Sigortacı karşılaştırması: BT freelancerı için hangi şirket?
Her sigortacı her BT meslek grubu için ilk tercih değil. Açık kaynak kapsaması arayan bir geliştirici ile yıllık iki milyon EUR teminat isteyen kıdemli bir mimarlık-BT karması farklı kararlar verir. Aşağıdaki tablo Alman pazarındaki ana sigortacıların hangi alanda güçlü olduklarını özetliyor. Somut primler her zaman meslek, ciro ve muafiyete göre değişiyor; bireysel karşılaştırma değerli.
| Sigortacı | BT Uzmanlık Alanı | Özelliği |
|---|---|---|
| Hiscox | BT danışmanlığı, yazılım geliştirme, dijital ajanslar | Cyber modülüyle modüler kombinasyon, online süreç |
| Markel (eski exali) | BT freelancerı, online meslekler, yaratıcı işler | Online imza, açık meslek listesi, açık kaynak maddesi standart |
| exali | BT-Haftpflicht spesyalisti, IT/Medya/Beratung | VSH odaklı, standart 250 EUR muafiyet, freelancer giriş tarifeleri |
| HDI | BT KMU, danışmanlık şirketleri, sistem entegratörleri | Tedarik zinciri riski ve siber-haftpflicht kombi |
| Allianz | Kurumsal BT projeleri, yüksek teminatlar | Bankacılık ve finans sektörüne özel BT-Haftpflicht modülleri |
| R+V | BT KMU, orta ölçekli yazılım evleri | Vermögensschadenhaftpflicht ve Betriebshaftpflicht kombi |
| Gothaer | Solo BT freelancer, koç-danışman geçişli profiller | Modüler tarifeler, düşük giriş primleri |
| ERGO | BT-Berater + sağlık-BT kesişimleri | Sağlık verisi (DSGVO Art. 9) işleyenler için niş tarifeler |
Kaynaklar: ilgili sigortacıların resmi web siteleri ve exali, finanzchecks, Finanzchef24'ün BT-Haftpflicht raporları (Mayıs 2026 araştırması). Tablo VVG anlamında öneri değildir ve bireysel danışmanlığın yerine geçmez. Fiyatlar ve hizmetler değişiyor; güncel karşılaştırma her zaman gerekli.
Temel ve genişletilmiş koruma karşılaştırması
Hizmet kapsamı tarifeye göre belirgin biçimde değişir. Aşağıdaki tablo, ucuz bir temel tarifenin neleri içerdiğini ve genişletilmiş poliçenin ek olarak neleri sağladığını özetliyor.
| Merkmal | Özellik | Temel Koruma | Genişletilmiş Koruma |
|---|---|---|---|
| Mali kayıplar (Vermögensschäden) | |||
| Pasif hukuki koruma | |||
| Sonradan teminat süresi | 2 yıl | 5+ yıl | |
| Teminat tutarı | 250.000 EUR | 1 - 3 milyon EUR | |
| Muafiyet (Selbstbeteiligung) | 500 - 1.000 EUR | 0 - 250 EUR | |
| Alt yükleniciler sigortalı | |||
| Yurt dışı kapsama (AB) | |||
| Açık kaynak (Open-Source) maddesi | |||
| Sözleşme cezası riski | |||
| Siber-kendi-hasar modülü | Kısmen |
Alt yüklenicilerle çalışan veya AB'de projeleri yürüten BT danışmanı için genişletilmiş koruma değerli. Ek prim sigortacıya göre yıllık 100 ile 300 EUR arasında değişiyor (finanzchecks.de piyasa verileri, Mart 2026).
Teminat tutarı: gerçekte ne kadar koruma yeterli?
Doğru teminat tutarı (hasar günündeki maksimum geri ödeme) faaliyetinize ve tipik proje büyüklüklerinize bağlı.
| BT Faaliyeti | Önerilen Teminat | Notu |
|---|---|---|
| Front-End Web Geliştirici | 100.000 - 250.000 EUR | Daha düşük hasar riski, müşteri sistemine yazma erişimi yok |
| Back-End Geliştirici | 250.000 - 500.000 EUR | Veritabanı ve iş mantığıyla çalışır, veri kaybı riski daha yüksek |
| Sistem Erişimsiz BT Danışmanı | 250.000 - 500.000 EUR | Saf danışmanlık faaliyeti |
| Sistem Erişimli BT Danışmanı | 1 - 3 milyon EUR | Müşteri sisteminde doğrudan yazma yetkisi |
| Sistem Yöneticisi / DevOps | 1 - 3 milyon EUR | Ayrıcalıklı erişim, yüksek hasar riski |
| BT Mimarı (Kurumsal) | 2 - 5 milyon EUR | Bankacılık veya kritik altyapı projelerinde altı haneli hasar olağan |
Kaynak: exali.de ve finanzchecks.de BT-Haftpflicht önerileri, Mayıs 2026.
Pratik bir kural: teminat tutarı en büyük tek projenizin değerinin en az iki katı olmalı. 100.000 EUR üzerinde hacimli projelerde 1 milyon EUR teminat tutarı mantıklı; bankacılık veya enerji sektöründe çalışıyorsanız bunun üzeri.
Tarife seçerken nelere bakmalı?
Her BT mesleki sorumluluk poliçesi aynı değil. Sözleşmeyi imzalamadan şu beş noktayı kontrol edin.
1. Faaliyet tanımı
Tüm faaliyetlerinizin poliçede açıkça yer aldığından emin olun. "Yazılım geliştirme", "BT yönetimi" veya "güvenlik danışmanlığı" aynı şey değil. Faaliyet odağınızı değiştirirseniz sigortacıya bildirin; sözleşme dışı kalan iş hasar gününde korunmuyor.
2. Alt yüklenici maddesi
Alt yüklenicilerle çalışıyorsanız veya görevleri başka freelancerlara devrediyorsanız, faaliyetlerinin sigortalı olup olmadığını kontrol edin. Bu madde olmadan alt yüklenicinin hatasından kişisel olarak sorumlu olursunuz.
3. Yurt dışı kapsama
Uluslararası müşterilerle çalışıyorsanız temel tarifelerin önemli bölümü yalnızca Almanya'yı kapsar. AB veya dünya çapında projeler için uzantı maddesi gerek.
4. Açık kaynak (Open-Source) maddesi
Bazı sigortacılar açık kaynak bileşenlerinden kaynaklanan hasarı dışlar. Modern bir web stack'te neredeyse her projede açık kaynak kütüphane var; sözleşmede açık dahil-etme maddesi şart.
5. Sonradan teminat süresi (Nachhaftung)
Yazılım hataları yıllar sonra ortaya çıkabilir. En az beş yıllık Nachhaftung dönemi öneriliyor; sigortacıyı değiştirirken veya faaliyetinizi sonlandırırken bu süre belirleyici. Detay için BT mesleki sorumluluk 2026: NIS-2 ve yeni yükümlülükler rehberimiz var.
BT mesleki sorumluluğu vergiden düşmek
Prim tamamen işletme gideri olarak vergiden düşülür. Gelir-gider tablonuza (EÜR) "Sigorta (araçsız)" satırında kaydedersiniz; tutar doğrudan vergilendirilebilir karı azaltır.
Hesaplama örneği
- Yıllık BT mesleki sorumluluk primi: 738 EUR (exali.de ortalaması)
- Kişisel marjinal vergi oranı: %42
- Gelir vergisi tasarrufu: yaklaşık 310 EUR
- Gerçek net maliyet: yaklaşık 428 EUR/yıl (aylık yaklaşık 36 EUR)
Bireysel vergi danışmanlığı için
BT mesleki sorumluluğu hangi poliçelerle birleştirmek mantıklı?
Kapsamlı koruma için mesleki sorumluluk genellikle tek başına yetmez. Bu poliçeler birbirini tamamlıyor:
- BT Mesleki Sorumluluk: Mesleki hatalara karşı koruma (bu sayfa)
- BT Hizmet Sağlayıcı Siber Sigortası: Hacker saldırıları, fidye yazılımı, kendi iş kesintisi. Siber sigorta maliyetleri de işletme gideri olarak vergiden düşülür.
- D&O Sigortası: Kendi GmbH veya UG'nizin yönetim kurulu üyesi olarak çalışıyorsanız.
- İşletme Hukuki Koruma: Müşteri veya tedarikçi anlaşmazlıkları için.
- Ev Ofisi Sigortası: Donanım koruması ve özel-mesleki kullanım sınırı.
Siber riski unutmayın
BT mesleki sorumluluk poliçesi hacker saldırısı veya fidye yazılımının kendi maliyetlerini genelde kapsamaz. Müşteri verisiyle çalışıyorsanız bir BT hizmet sağlayıcı siber sigortası bu boşluğu kapatır.
BT danışmanı mesleki sorumluluk sigortası kimler için uygundur?
Uygun olan
- Freelance yazılım geliştirici ve programcılar
- BT danışmanları ve IT-Berater
- Sistem yöneticileri ve DevOps mühendisleri
- Web geliştirici ve bulut mimarları
- Veri bilimci ve BI danışmanları
- BT proje yöneticileri ve Scrum Master'lar
Uygun olmayan
- Maaşlı tam zamanlı BT çalışanı (işveren sorumluluğu üzerinden zaten korunuyor)
- Danışmanlık veya hizmet vermeyen pure donanım satıcısı
- Yıllık 10.000 EUR'un altında geliri olan BT yan işli çalışan (özel haftpflicht yeterli olabilir)
Türkiye'den gelmiş BT freelancerlar için pratik notlar
Türkiye'den göçle gelmiş veya çift kültürlü çalışan BT freelancerı için süreç birkaç noktada farklılaşıyor. Sigorta açısından temel kurallar değişmiyor; öncesindeki idari adımlarda ayrıntı önemli.
- Freiberuf - Gewerbe ayrımı: Yazılım geliştirme, BT danışmanlığı ve teknik yazarlık çoğunlukla Freiberuf kapsamında değerlendirilir (Finanzamt bildirimi yeterli). Donanım satışı veya BT-Dienstleistung-paketi satışı Gewerbe kategorisine girer; Gewerbeamt'tan ruhsat ister. Sigorta bedeli açısından fark yok, vergi sınıflandırması farklı.
- İkamet izni etkisi: Sigortacı vize tipinizi değil, geçerli iş kayıt belgenizi sorar. Aufenthaltsgesetz md. 21 (Freiberufler-vizesi) ile çalışan, AB Mavi Kart sahibi veya Niederlassungserlaubnis sahibi BT danışmanı arasında prim farkı yok.
- Sözleşme dili: Sigortacıların büyük kısmında poliçe metni Almanca. Hiscox ve Markel online süreçlerde İngilizce versiyon sunuyor; Türkçe iletişimi destekleyen bağımsız Makler (sigorta aracısı) üzerinden de yürür. Makler ücretsiz çalışır, komisyonu sigortacı öder.
- Türkiye'de açık şirket: Eğer faaliyetinizin bir kısmı Türkiye'deki bir şirket üzerinden gidiyorsa, Almanya tarafındaki freelancer kimliğiniz için ayrı bir Berufshaftpflicht düzenlersiniz; sigortacı yurt dışı kapsama modülünü ister.
- Diploma tanıması: BT mesleğinde unvan tanıma süreci çoğunlukla zorunlu değil; yazılım geliştirici veya sistem yöneticisi için Almanya'da resmi bir oda kayıt koşulu yok. Mali müşavirlikten yan iş olarak yazılım yapanlar için durum farklı: anerkennung-in-deutschland.de üzerinden Steuerberater unvanı tanıma yürütülür.
Türk-Alman BT ağı içinde çalışan freelancerlar için ayrıca freelancer için muhasebe yazılımı karşılaştırması, EÜR ve UStVA yönetiminde işi belirgin kolaylaştırıyor.
Sonuç
BT danışmanı veya yazılım geliştirici olarak müşterinizin sistemini ve verisini ellerinizde tutuyorsunuz. Bir programlama hatası, yanlış yapılandırma veya gözden kaçan güvenlik açığı müşterinize altı haneli zarar verebilir. BT mesleki sorumluluk sigortası hasarı sigortacıya devreder; iddianın haklılığını da sigortacının avukatı ile birlikte değerlendirirsiniz.
Sözleşmeyi imzalamadan iki noktayı net bilin. Birincisi: en az 500.000 EUR teminat hedefleyin; müşteri sistemine erişiminiz varsa 1 ile 3 milyon EUR daha güvenli. İkincisi: tüm faaliyetleriniz açıkça poliçede tanımlansın ve açık kaynak maddesi sözleşmede yer alsın. Müşteri verisiyle çalışan BT freelancer için mesleki sorumluluğu bir BT hizmet sağlayıcı siber sigortası ile tamamlamak çoğunlukla en akıllıca tercih; klasik mesleki sorumluluk poliçeleri siber kendi-hasarını dışlıyor.